Wzmożony ruch, nadgodziny i żar płynący z nieba to nie jedyne wyzwania, jakie sezon wakacyjny generuje dla branży gastronomicznej. To także okres, w którym niektórzy restauratorzy zmagają się z problemem pracowników w stanie nietrzeźwości. Co jako pracodawca możesz zrobić, gdy podejrzewasz, że Twój pracownik jest pijany? W jaki sposób przeprowadzić kontrolę trzeźwości – samodzielnie czy w asyście służb? Przyjrzyjmy się, co na ten temat mówi Kodeks pracy.
Badanie alkomatem przez pracodawcę – legalne czy nie?
Od 2023 roku – dzięki nowelizacji zapisów w Kodeksie pracy – pracodawcy mogą przeprowadzać kontrolę trzeźwości swoich pracowników. Wcześniej, aby przeprowadzić takie badanie, konieczne było wezwanie policji, co nie zawsze było efektywnym lub szybkim rozwiązaniem.
Obecnie jednak, choć możliwość ta istnieje, nie oznacza to, że jako pracodawca możesz wykorzystywać ją bez ograniczeń. Kontrole mogą być przeprowadzane tylko w ściśle określonych sytuacjach i przy przestrzeganiu odpowiednich procedur.
Kontrola trzeźwości w pracy – kiedy możesz ją przeprowadzić?
Możliwość przeprowadzenia kontroli trzeźwości jest istotnym narzędziem zarządzania personelem, ale też niezbędnym krokiem, by zapewnić bezpieczeństwo w miejscu pracy – co jest Twoim obowiązkiem opisanym w art. 94 Kodeksu pracy.
W jaki sposób jednak i kiedy możesz przeprowadzić kontrolę trzeźwości w pracy? Przyjrzyjmy się bliżej, co na ten temat mówią przepisy.
Uzasadnione podejrzenie
Jeśli masz uzasadnione podejrzenia, że Twój pracownik znajduje się pod wpływem alkoholu, jesteś uprawniony do wykonania kontroli trzeźwości. Co może wzbudzić takie podejrzenia? Zwróć uwagę na sygnały, takie jak nietypowe zachowanie, niezamierzone błędy w pracy, niepewny chód, niewyraźna mowa czy wyraźny zapach alkoholu.
W takim przypadku jako pracodawca masz nie tylko prawo, ale i obowiązek zapobiec możliwym szkodom, nie dopuszczając pracownika do wykonywania swoich zadań. To szczególnie ważne w branży gastronomicznej, gdzie pracownik ma dostęp do ostrych narzędzi, gorących garnków i kuchenek, a także bezpośredni kontakt z resztą załogi i gośćmi w lokalu.
Prewencyjna kontrola trzeźwości
Oprócz reakcji na konkretne podejrzenia możesz również przeprowadzać prewencyjne kontrole trzeźwości, poddając badaniu alkomat wśród wszystkich pracowników – niezależnie od ich stanowiska, rodzaju umowy czy nawet miejsca pracy (dotyczy to również osób pracujących zdalnie).
Jeśli planujesz przeprowadzenie kontroli prewencyjnej, musisz poinformować o tym wszystkich pracowników co najmniej dwa tygodnie wcześniej. To daje każdemu czas na przygotowanie się i zrozumienie, że takie działania są częścią polityki firmy.
Gdy nie uprzedzisz pracowników o planowanej prewencyjnej kontroli trzeźwości w wymaganym terminie, mają oni prawo do odmówienia badania alkomatem.
Jak przeprowadzić badanie alkomatem?
Przy odpowiednim zarządzaniu przeprowadzanie kontroli trzeźwości w miejscu pracy może przebiegać sprawnie i z szacunkiem dla wszystkich stron. Jak więc to zrobić, aby wszystko przebiegło zgodnie z przepisami i etyką zawodową?
Posiadanie certyfikowanego alkomatu
Upewnij się, że posiadasz odpowiedni sprzęt. Alkomat musi być certyfikowany, aby zagwarantować wiarygodność wyników, które mogą być uznane w ewentualnym postępowaniu dyscyplinarnym. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ chodzi o budowanie zaufania — pracownicy muszą wiedzieć, że metody kontroli są sprawiedliwe i niezawodne.
Wzór zgody na badanie
Aby wszystko było zgodne z prawem, potrzebujesz zgody pracownika na przeprowadzenie badania. Taki dokument może być pomocny w przypadku ewentualnych sporów lub nieporozumień. Powinien zawierać datę i miejsce badania, wyraźne stwierdzenie zgody na przeprowadzenie badania oraz czytelne podpisy pracownika i pracodawcy.
Postępowanie w przypadku odmowy
Jeżeli podejrzewasz, że pracownik jest pod wpływem alkoholu i odmówi on dobrowolnego poddania się badaniu alkomatem, masz prawo wezwać na miejsce policję. Jest to krok ostateczny, ale czasem niezbędny, aby zapewnić bezpieczeństwo i należyte funkcjonowanie miejsca pracy. Pamiętaj, by takie sytuacje traktować z wyczuciem i dyplomacją, aby unikać niepotrzebnego napięcia.
Nietrzeźwość w miejscu pracy – konsekwencje dla pracownika
Jeśli kontrola trzeźwości wykaże, że pracownik jest pod wpływem alkoholu, wówczas musisz jako pracodawca podjąć odpowiednie kroki.
Wynik poniżej 0,1 mg (0,2 promila) alkoholu w wydychanym powietrzu uznaje się za stan trzeźwości – każdy wynik przekraczający ten próg wskazuje na nietrzeźwość badanego pracownika.
Pracownik, który stawił się do pracy pod wpływem alkoholu, może zostać poddany sankcjom, takim jak kara pieniężna, nagana lub upomnienie. Co więcej, nieobecność związana ze stanem nietrzeźwości może być traktowana jako nieusprawiedliwiona lub usprawiedliwiona, ale bez prawa do wynagrodzenia. W najbardziej skrajnych przypadkach, gdzie nietrzeźwość pracownika stanowi poważne naruszenie podstawowych obowiązków zawodowych, możliwe jest nawet zwolnienie dyscyplinarne.
Decyzja o dalszym postępowaniu z pracownikiem zależy od wielu czynników, w tym od stopnia naruszenia zasad oraz od wpływu jego zachowania na bezpieczeństwo i funkcjonowanie miejsca pracy.Jako pracodawca jesteś odpowiedzialny za zapewnienie bezpiecznego i zdrowego środowiska dla wszystkich pracowników, co niejednokrotnie wymaga podejmowania trudnych decyzji w odpowiedzi na wyzwania, jakie stawia przed Tobą nietrzeźwość w miejscu pracy.
