System kaucyjny to jedno z największych wyzwań legislacyjnych i logistycznych ostatnich lat. Od 1 października 2025 roku w Polsce zaczyna działać mechanizm, który ma zmienić sposób gospodarowania opakowaniami po napojach. To rewolucja nie tylko dla producentów i handlu, ale też dla hoteli, restauracji i kawiarni. Jakie są zasady systemu, dlaczego został wprowadzony i jak sektor HoReCa powinien się przygotować?
System kaucyjny – czym jest i po co został wprowadzony?
System kaucyjny w Polsce to mechanizm, który ma promować recykling i ponowne wykorzystanie opakowań. W praktyce oznacza to, że kupując napój w butelce czy puszce oznaczonej specjalnym znakiem, klient zapłaci dodatkowo kaucję (np. 50 gr za butelkę PET lub puszkę, 1 zł za butelkę szklaną wielokrotnego użytku). Kwota ta jest zwracana przy oddaniu opakowania do punktu zbiórki.
Celem systemu jest:
– ograniczenie odpadów w środowisku – mniej butelek i puszek w lasach, parkach i nad wodą,
– oszczędność surowców – ponowne wykorzystanie szkła, plastiku i aluminium,
– wzrost recyklingu – 77% selektywnej zbiórki od 2025 roku i aż 90% od 2029,
– realizacja unijnych wymogów wynikających z dyrektywy SUP.
Podobne rozwiązania funkcjonują już w wielu krajach europejskich – np. w Niemczech i Norwegii, gdzie poziom zwrotu opakowań sięga ponad 95%.
Zmiany w systemie kaucyjnym od 1 października 2025
Od 1 października 2025 system kaucyjny zaczyna działać w praktyce. To oznacza, że w sprzedaży pojawiają się napoje z oznaczeniem kaucji, a sklepy i punkty zbiórki zaczynają przyjmować zwroty. Nowelizacja ustawy doprecyzowała szereg kwestii istotnych dla rynku.
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny i jakie są kaucje?
– Butelki plastikowe (PET) do 3 l – kaucja 0,50 zł.
– Puszki metalowe do 1 l – kaucja 0,50 zł.
– Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l – kaucja 1,00 zł.
Zasady dotyczą wyłącznie opakowań oznaczonych jednolitym znakiem kaucji – tylko takie dają prawo do zwrotu kaucji.
Zmiany w systemie kaucyjnym – oznakowanie i obrót kaucją
– Kaucja doliczana jest przy kasie (sprzedaż opakowania ze znakiem kaucji).
– Kaucja podąża za opakowaniem – można zwrócić je w dowolnym punkcie zbiórki, niezależnie od miejsca zakupu.
– Brak paragonu nie blokuje zwrotu — liczy się oznaczenie i stan opakowania (niezgniatane).
– Wyłączono z systemu opakowania po produktach mlecznych.
– Wprowadzono zharmonizowany system oznakowania (jednolity znak kaucji).
Gdzie oddać opakowania? Punkty zbiórki i obowiązki sklepów
– Sklepy >200 m² sprzedające napoje w opakowaniach objętych systemem mają obowiązek prowadzenia zbiórki.
– Sklepy <200 m² mogą przystąpić dobrowolnie – dodatkowo małe sklepy sprzedające butelki szklane wielokrotnego użytku (np. piwo) figurują w katalogu punktów.
– Automaty kaucyjne i inne punkty zbiórki mogą działać również poza handlem.
– Co najmniej jeden stacjonarny punkt zbiórki w każdej gminie.
System kaucyjny – ustawa 2025 i podstawy prawne
Podstawą prawną systemu kaucyjnego jest ustawa o gospodarce opakowaniami (z nowelizacjami obowiązującymi od 1 października 2025), rozporządzenie o wysokości kaucji oraz dyrektywa SUP.
Ustawa przewiduje też kilku operatorów systemu i finansowanie w modelu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR) uzupełnione o nieodebrane kaucje i sprzedaż surowców z recyklingu.
Co zmiany w systemie kaucyjnym oznaczają dla HoReCa?
System kaucyjny dotyczy całego rynku, ale HoReCa odczuje go na kilku poziomach: od zakupów i magazynu po sprzedaż (np. minibar, sprzedaż na wynos) i komunikację z gościem.
Dobra organizacja pozwoli Ci uniknąć kosztów i chaosu oraz wykorzystać temat wizerunkowo (goście coraz częściej zwracają uwagę na zrównoważone praktyki). Poznaj najważniejsze konsekwencje dla hoteli i restauracji.
Zakupy i ceny napojów
Kaucje będą doliczane przez dostawców do opakowań objętych systemem (oznaczonych znakiem). Wpływa to na fakturę zakupu i cashflow – zwrot środków następuje po oddaniu opakowań w punktach zbiórki/automatami. Wdrożenie oznaczonych opakowań jest stopniowe, więc przez pewien czas w obiegu będą jednocześnie partie z i bez oznaczeń.
Magazynowanie pustych opakowań
Trzeba wygospodarować strefę magazynową na całe, niezgniatane butelki i puszki, aby uniknąć odmowy przyjęcia zwrotu. Dobrą praktyką jest rotacja zwrotów (np. w rytmie dostaw) i oznaczanie worków/pojemników pod kątem rodzaju opakowania.
Zasady sprzedaży w lokalu i na wynos
Gdy sprzedajesz napoje w zamkniętych opakowaniach (np. minibar, butelka „to go”), w POS warto przewidzieć pozycję kaucji przypisaną do towaru. W przypadku napojów rozlewanych/otwieranych na miejscu kaucja pozostaje w obiegu lokalu (opakowanie nie „opuszcza” obiektu), a zwrot rozliczasz Ty — z punktami zbiórki. Ustal jasne reguły księgowe z biurem rachunkowym i operatorem systemu.
Komunikacja z gośćmi
Na etykietach i paragonach goście zobaczą znak kaucji i kwotę. Warto dodać krótkie wyjaśnienie w menu/minibarze i przy kasie: gdzie można oddać opakowanie, że paragon nie jest wymagany, a opakowań nie zgniatamy. Zmniejszy to spory i reklamacje.
System kaucyjny a HoReCa – o czym warto pamiętać?
Przepisy to jedno, a codzienna praktyka to drugie. Jak przy każdej dużej zmianie legislacyjnej, dopiero kolejne miesiące pokażą, jak system kaucyjny zadziała w realiach hoteli, restauracji i kawiarni.
Zamiast czekać, aż rynek sam podsunie rozwiązania, warto działać z wyprzedzeniem. O czym jeszcze dobrze pamiętać w kwestii zarządzania ryzykiem HoReCa?
– Eventy i sezony – wesela, konferencje czy letnie imprezy plenerowe oznaczają większe ilości pustych opakowań. Zarezerwuj wcześniej miejsce na ich składowanie i ustal jasne zasady odbioru.
– Podwykonawcy – jeśli korzystasz z firmy sprzątającej lub cateringowej, upewnij się, że wiedzą, jak postępować z butelkami i puszkami objętymi kaucją. Jeden błąd może oznaczać stratę pieniędzy.
– Marketing – pokaż gościom, że wspierasz system kaucyjny. To może być prosta notka w stories albo zdjęcie automatu kaucyjnego – sygnał, że działasz odpowiedzialnie.
– Cashflow – pamiętaj, że kaucje „zamrażają” część środków do momentu zwrotu opakowań. Warto regularnie sprawdzać, jak to wpływa na płynność i czy nie trzeba zmienić sposobu zamawiania.
– Automaty kaucyjne – w większych obiektach własny automat może znacząco ułatwić logistykę, a jednocześnie stać się widocznym dowodem zaangażowania w zrównoważone praktyki.
Dzięki takim działaniom zyskasz nie tylko porządek w rozliczeniach, ale też przewagę wizerunkową – bo system kaucyjny to od teraz element codzienności, który można wykorzystać jako atut, a nie tylko obowiązek.
