Dyrektywa plastikowa, unijne prawo przyjęte w 2019 roku, zbliża się do swojego kluczowego dla naszego kraju momentu – do 3 lipca 2024 roku musi zostać wdrożona do polskiego prawa. Dla branży gastronomicznej ta zmiana oznacza konieczność adaptacji i redefinicji sposobu korzystania z produktów plastikowych. Jakie zmiany czekają gastronomię i jak się do nich przygotować?
Czym jest dyrektywa plastikowa?
Dyrektywa plastikowa – oficjalnie Ustawa SUP (Single Use Plastics) – to inicjatywa Unii Europejskiej uchwalona w 2019 roku, która ma na celu walkę z rosnącym problemem zanieczyszczenia plastikiem poprzez ograniczenie stosowania produktów plastikowych jednorazowego użytku oraz promowanie ekologicznych alternatyw.
Dyrektywa wprowadza również wymogi dotyczące etykietowania produktów jednorazowego użytku informujące o ich negatywnym wpływie na środowisko, oraz nakłada na producentów odpowiedzialność za pokrywanie kosztów utylizacji tych produktów i inwestycje w edukację społeczną.
W Polsce wdrażanie dyrektywy nastąpiło poprzez ustawę z 14 kwietnia 2023 roku, która wprowadza systemowe rozwiązania zmniejszające wpływ plastiku na środowisko naturalne, w tym środowisko wodne, oraz na zdrowie ludzkie.
Zgodnie z nią od maja 2023 roku zakazane zostało wprowadzanie do obrotu niektórych rodzajów opakowań plastikowych, a od 1 stycznia 2024 roku przedsiębiorcy są zobowiązani do pobierania opłat za produkty jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych. Na przedsiębiorców czeka kolejna zmiana od 1 lipca 2024 roku.
Dyrektywa plastikowa – zmiany od 1 stycznia 2024
Od 1 stycznia 2024 roku w Polsce zaczęły obowiązywać trzy rozporządzenia dyrektywy plastikowej:
- dotyczące opłat produktowych dla poszczególnych rodzajów opakowań,
- dotyczące stawek opłaty za jednorazowego użytku opakowania z tworzyw sztucznych,
- dotyczące stawek opłaty na pokrycie kosztów zagospodarowania odpadów, które powstały z produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych.
Opłata za jednorazowe opakowania plastikowe ma być zachętą do poszukiwania bardziej ekologicznych rozwiązań. Opłaty wynoszą (za sztukę:
- 0,20 zł – w przypadku kubka na napoje (oraz pokrywki i wieczka),
- 0,25 zł – w przypadku opakowań do przechowywania żywności (z pokrywką lub bez).
Mowa o pojemnikach przeznaczonych do przechowywania żywności, która jest przeznaczona do spożycia bezpośredniego (zarówno na miejscu, jak i na wynos), zazwyczaj bezpośrednio spożywana z pojemnika, a także gotowa do spożycia bez obróbki (np. podgrzania czy gotowania).
Opłaty dotyczą także pojemników na żywność fast food lub inne posiłki gotowe do bezpośredniego spożycia – z wyłączeniem pojemników przeznaczonych na napoje, a także talerzy, paczek i owijek zawierających żywność.
Kolejna zmiana już 1 lipca 2024
1 lipca 2024 roku wejdzie w życie kolejna istotna zmiana w zakresie ograniczenia plastików jednorazowego użytku. Zakaz sprzedaży obejmie przedmioty, takie jak plastikowe sztućce, talerze, słomki, mieszadełka do napojów, kubeczki, patyczki mocowane do balonów, a także pojemniki na żywność i napoje wykonane z polistyrenu ekspandowanego.
Co ważne, od tego samego dnia przedsiębiorcy będą zobowiązani do zapewnienia alternatywnych opakowań, takich jak papierowe kubki do napojów ciepłych czy półmiski z otrąb pszennych – zamiast plastikowych.
W ramach nowych regulacji niektóre produkty jednorazowego użytku, w tym te wykonane z oksydegradowalnych tworzyw sztucznych, będą również musiały być oznaczone widocznymi i czytelnymi etykietami informującymi o ich negatywnym wpływie na środowisko i niewłaściwych metodach utylizacji.
Warto zwrócić także uwagę na klasyfikację niektórych ekologicznych tworzyw, takich jak PLA, które Unia Europejska zaliczyła do tworzyw sztucznych. Pomimo ich kompostowalności będą one musiały być oznaczone nadrukiem tzw. żółwia. Ma to na celu ujednolicenie oznakowania szkodliwości produktów plastikowych.
Jak przygotować się do zmian?
Kluczowe jest zapoznanie się z treścią dyrektywy, dostępną na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby w pełni zrozumieć jej wymogi. Przeanalizuj swoje menu i ofertę pod kątem przedmiotów, które będą musiały zostać wyeliminowane lub zastąpione, i rozważ alternatywne produkty i opakowania, które będą zgodne z nowymi przepisami, takie jak materiały biodegradowalne czy opakowania wielokrotnego użytku.
