Stan na 11 sierpnia 2026 roku:
- Pobieranie kaucji: obowiązkowe w każdym punkcie sprzedaży, także w gastronomii, przy sprzedaży napoju w oznaczonym opakowaniu
- Przyjmowanie zwrotów: obowiązkowe powyżej 200 m kw.; poniżej tego progu odbiór PET i puszek jest dobrowolny, ale odbiór szklanych butelek wielorazowych obowiązkowy, jeśli punkt takie napoje sprzedaje
- Kwoty: 0,50 zł za butelkę PET do 3 l i puszkę do 1 l, 1,00 zł za butelkę szklaną wielorazową do 1,5 l
- Szkło wielorazowe weszło do systemu 1 stycznia 2026 roku
- Kary: od 10 000 do 500 000 zł za niepobieranie lub niezwracanie kaucji
- Podstawa prawna: ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. poz. 1852)
System kaucyjny w gastronomii działa od 1 października 2025 roku i obejmuje także restauracje, bary, kawiarnie oraz catering. Sam rozmiar lokalu nie zwalnia z obowiązków związanych ze sprzedażą napojów w opakowaniach ze znakiem kaucji.
Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch rzeczy: pobierania kaucji oraz przyjmowania pustych opakowań. To właśnie tutaj zaczyna się większość nieporozumień.
Czy punkt gastronomiczny musi przystąpić do systemu kaucyjnego?
Tak, jeśli sprzedaje napoje w opakowaniach objętych systemem. Przy sprzedaży opakowania ze znakiem kaucji lokal musi ją pobrać. Dotyczy to restauracji, baru, kawiarni, food trucka i cateringu tak samo jak innych punktów sprzedaży.
Inaczej wygląda przyjmowanie zwrotów. Punkty powyżej 200 m kw. muszą prowadzić zbiórkę. Mniejsze mogą za to przyjmować butelki PET i puszki dobrowolnie.
Jest jednak ważny wyjątek. Szklane butelki wielokrotnego użytku objęte systemem punkt musi odbierać niezależnie od powierzchni, o ile takie napoje sprzedaje. Wynika to z art. 44 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi.
W praktyce typowa restauracja pobiera kaucję przy sprzedaży na wynos. Punktu zwrotu dla PET i puszek organizować nie musi. Zasady dotyczące szkła wielorazowego trzeba jednak sprawdzić osobno, bo tutaj obowiązek powstaje także w małym lokalu.
Osobna zasada dotyczy napojów podawanych na miejscu. Jeśli opakowanie nie opuszcza lokalu, kaucja nie trafia na rachunek gościa. Lokal rozlicza je wtedy we własnym obiegu, zwracając opakowanie dostawcy.
Czym jest system kaucyjny i od kiedy obowiązuje?
System kaucyjny to mechanizm, w którym do ceny napoju doliczana jest zwrotna opłata za opakowanie. Klient odzyskuje ją następnie po oddaniu pustego opakowania z czytelnym oznaczeniem.
Kaucja nie jest przy tym częścią ceny napoju. Na paragonie powinna widnieć jako osobna pozycja. Poprawna konfiguracja POS lub kasy fiskalnej jest więc jednym z podstawowych elementów wdrożenia.
- 1 października 2025 – start systemu dla butelek PET i puszek metalowych
- 31 grudnia 2025 – koniec okresu przejściowego, w którym producenci mogli wprowadzać napoje w starych opakowaniach
- 1 stycznia 2026 – dołączenie szklanych butelek wielorazowych do 1,5 l
- Druga połowa 2026 – zapowiadana decyzja o ewentualnym rozszerzeniu systemu o szkło jednorazowe i kartony
Do zwrotu opakowania nie jest zresztą potrzebny paragon. Liczy się czytelne oznaczenie systemu kaucyjnego na opakowaniu.
Jakie opakowania obejmuje kaucja i ile wynosi?
System obejmuje obecnie trzy grupy opakowań. Poniższe stawki obowiązują na dzień publikacji tego tekstu.
| Rodzaj opakowania | Pojemność | Kaucja |
|---|---|---|
| Butelka PET jednorazowa | do 3 l | 0,50 zł |
| Puszka metalowa | do 1 l | 0,50 zł |
| Butelka szklana wielorazowa | do 1,5 l | 1,00 zł |
Stawki zgodne z przepisami obowiązującymi w sierpniu 2026 roku.
Poza systemem pozostają butelki szklane jednorazowe, w tym tak zwane małpki. Poza systemem są również kartony po napojach i słoiki. Nie obejmuje on także opakowań po mleku, jogurtach pitnych i innych produktach mlecznych.
Warto pamiętać o jednym zapisie ustawy. Artykuł 40m pozwala podnieść kaucję do 2 zł rozporządzeniem ministra klimatu, bez zmiany ustawy. Zmiana stawki może więc nastąpić szybciej, niż zakłada większość lokali.
Kogo dokładnie dotyczy system kaucyjny w gastronomii?
W gastronomii zakres obowiązków zależy przede wszystkim od tego, co dzieje się z opakowaniem po sprzedaży. Poniższa tabela porządkuje najczęstsze sytuacje.
| Sytuacja | Kaucja na rachunku gościa | Kto odzyskuje kaucję |
|---|---|---|
| Napój na wynos w oryginalnym opakowaniu | Tak, jako osobna pozycja | Gość, po zwrocie opakowania |
| Napój w dostawie | Tak | Gość |
| Napój przelany do szkła przy stoliku | Nie | Lokal, zwracając opakowanie dostawcy |
| Napój z nalewaka lub dystrybutora | Nie dotyczy | Brak opakowania w systemie |
| Catering z butelkami dla uczestników | Tak, jeśli opakowanie trafia do klienta | Zależy od ustaleń w umowie |
Przy cateringu i eventach ten punkt warto ustalić przed realizacją. W umowie powinno być zapisane, kto zbiera opakowania i kto rozlicza kaucję.
Próg 200 m kw. w gastronomii: gdzie zaczynają się wątpliwości?
Tu zaczyna się trudniejsza część. Przepisy posługują się pojęciem powierzchni sprzedaży, które w gastronomii nie daje prostej odpowiedzi na pytanie o próg 200 m kw.
Definicja z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyłącza z kolei z tej powierzchni obszary usług oraz gastronomii. Powstaje pytanie, co liczyć w restauracji: całą salę, strefę przy barze czy tylko miejsce, w którym dochodzi do sprzedaży.
Jeśli lokal jest blisko progu, nie warto opierać się na intuicji. Bezpieczniej przyjąć ostrożniejszy wariant albo uzyskać interpretację dla konkretnego obiektu.
To nie jest przy tym wyłącznie problem formalny. Obowiązek odbioru oznacza miejsce na opakowania, organizację procesu, czas pracy zespołu, a czasem także dodatkowy sprzęt.
Obowiązki lokalu krok po kroku:
Niezależnie od powierzchni każdy lokal sprzedający napoje w oznaczonych opakowaniach ma kilka obowiązków.
- Pobierać kaucję przy sprzedaży napoju w opakowaniu objętym systemem i wykazywać ją jako osobną pozycję na paragonie.
- Zwracać kaucję przy przyjęciu opakowania, jeśli lokal prowadzi odbiór, obowiązkowo lub dobrowolnie.
- Prowadzić ewidencję opakowań wprowadzonych i odebranych, za każdy rok kalendarzowy, i przechowywać ją przez 5 lat.
- Rozliczać się z operatorem systemu na podstawie zawartej umowy.
- Umieścić w widocznym miejscu informację o warunkach i trybie zwrotu opakowań oraz o możliwości odzyskania kaucji. To osobny obowiązek, nie kwestia dobrej praktyki.
W praktyce najbardziej uciążliwa potrafi być ewidencja. Zanim zespół zacznie liczyć opakowania ręcznie, warto sprawdzić, czy system sprzedaży wykona część tej pracy automatycznie.
Jak przygotować lokal: checklista
Najłatwiej potraktować wdrożenie jak krótki projekt. Kolejność ma znaczenie, bo błędy przy konfiguracji sprzedaży wracają potem przy każdym paragonie.
- Sprawdź, które pozycje w karcie mają oznaczenie kaucji. Przejrzyj etykiety u dostawców, bo nie wszystkie napoje w tym samym formacie są objęte systemem.
- Zaktualizuj system POS. Kaucja musi doliczać się automatycznie i pojawiać jako osobna pozycja na paragonie.
- Zmierz powierzchnię sprzedaży. Przy wyniku bliskim 200 m kw. rozważ interpretację albo wariant ostrożniejszy.
- Podpisz umowę z operatorem systemu. Brak umowy jest osobno karany.
- Ustal zasady z dostawcami napojów. Zwłaszcza przy szkle wielorazowym, gdzie kaucję odzyskuje lokal.
- Przeszkol obsługę. Personel musi umieć wytłumaczyć gościowi, dlaczego na rachunku jest dodatkowa pozycja.
- Zaktualizuj menu i cennik. Informacja o kaucji ogranicza liczbę reklamacji przy kasie.
- Zaplanuj miejsce na opakowania. Nawet bez obowiązku odbioru lokal gromadzi puste opakowania do zwrotu dostawcy.
Jeśli szukasz systemów sprzedaży, automatów zwrotnych lub dostawców napojów, sprawdź firmy z katalogu Horecaline.
Kary za brak wdrożenia
Przepisy przewidują kary administracyjne, których wysokość bywa dla małego lokalu bardzo odczuwalna.
- Od 10 000 do 500 000 zł za niepobieranie lub niezwracanie kaucji
- Od 10 000 do 50 000 zł za brak umowy z operatorem systemu
Kontrole mogą dotyczyć zarówno pobierania i rozliczania kaucji, jak i dokumentacji. Warto więc pilnować nie tylko tego, co dzieje się przy kasie, ale również ewidencji i umów.
Sama wysokość kary to jednak tylko część ryzyka. Brak porządnej ewidencji bywa równie problematyczny, ponieważ utrudnia wykazanie, że lokal rozliczał kaucję prawidłowo.
Co może się zmienić w drugiej połowie 2026 roku?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska zapowiedziało rozstrzygnięcie w sprawie rozszerzenia systemu. W grze są jednorazowe butelki szklane oraz kartony po napojach.
Resort zaznacza jednak, że nie byłaby to szybka korekta, lecz duża zmiana organizacyjna. Ewentualne nowe frakcje nie weszłyby więc do systemu od razu.
Dla lokalu wniosek jest więc prosty. Kasę, POS i ustalenia z dostawcami warto skonfigurować tak, żeby ewentualne rozszerzenie systemu nie wymagało budowania procesu od nowa.
CZYTAJ RÓWNIEŻ: przepisy i obowiązki w gastronomii na Horecaline.
Najczęściej zadawane pytania o system kaucyjny w gastronomii
Tak, jeśli sprzedaje napoje w opakowaniach objętych systemem. Obowiązek pobierania kaucji dotyczy każdego punktu sprzedaży, niezależnie od powierzchni. Obowiązek odbioru PET i puszek mają jednostki powyżej 200 m kw. Mniejsze punkty muszą jednak przyjmować szklane butelki wielorazowe, jeśli takie napoje sprzedają.
Tak. Powierzchnia lokalu nie zwalnia z pobierania kaucji przy sprzedaży napoju w oznaczonym opakowaniu. Poniżej 200 m kw. odbiór PET i puszek jest dobrowolny, ale odbiór szklanych butelek wielorazowych obowiązkowy, jeśli lokal je sprzedaje.
Butelki PET jednorazowe do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielorazowe do 1,5 litra. Poza systemem pozostają szklane butelki jednorazowe, kartony po napojach, słoiki oraz opakowania po mleku i produktach mlecznych.
Kaucja wynosi 0,50 zł za butelkę PET do 3 litrów oraz za puszkę metalową do 1 litra. Za butelkę szklaną wielorazową do 1,5 litra kaucja wynosi 1,00 zł. Stawki obowiązują na sierpień 2026 roku.
System działa od 1 października 2025 roku dla butelek PET i puszek metalowych. Szklane butelki wielorazowe dołączyły 1 stycznia 2026 roku, wraz z końcem okresu przejściowego dla producentów.
Nie, jeśli obsługa przelewa napój do szkła restauracyjnego. Kaucja nie trafia wtedy na rachunek gościa, a lokal odzyskuje ją sam, zwracając opakowanie dostawcy. Kaucję pobiera się przy sprzedaży na wynos i w dostawie.
Za niepobieranie lub niezwracanie kaucji przewidziano karę od 10 000 do 500 000 zł. Brak umowy z operatorem systemu jest zagrożony karą od 10 000 do 50 000 zł. Kontrolę prowadzi przy tym Inspekcja Ochrony Środowiska oraz Inspekcja Handlowa.
Źródła i data aktualizacji
Tekst zaktualizowany 11 sierpnia 2026 roku. System kaucyjny jest regulacją zmieniającą się, więc przed decyzjami w lokalu warto zweryfikować stan prawny na dzień wdrożenia.
- Ustawa z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 poz. 1852)
- Komunikaty Ministerstwa Klimatu i Środowiska dotyczące funkcjonowania systemu kaucyjnego
- Art. 40m oraz art. 44 ust. 1 ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi
- Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z 8 lipca 2024 r. w sprawie wysokości kaucji
