System kaucyjny w 2027 – co się zmieni?

Aktualne informacje o zmianach w systemie kaucyjnym w Polsce od 1 stycznia 2027 roku.

Lena Borczyk10 listopada 202610 min czytania
System kaucyjny w 2027 – co się zmieni?
System kaucyjny w Polsce – co zmieni się od 2027 roku?

System kaucyjny w Polsce działa od 1 października 2025 r. Od 1 stycznia 2027 r. wchodzą w życie kolejne przepisy uszczelniające rynek. Główną zmianą jest pięciokrotny wzrost opłaty produktowej dla podmiotów pozostających poza systemem – stawka za każdy brakujący kilogram opakowań wzrośnie z 3 zł do 15 zł. W tym przewodniku poznasz najnowsze informacje o zmianach oraz zasady naliczania opłat. Sprawdź, co zmieni się w systemie kaucyjnym w Polsce od 2027 r. oraz jak wpłynie to na funkcjonowanie lokali gastronomicznych.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Przypominamy, jak działa system kaucyjny w Polsce

System kaucyjny w Polsce został wprowadzony ustawą z dnia 13 lipca 2023 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w celu realizacji wymogów unijnej dyrektywy SUP.

Dyrektywa SUP narzuca na producentów i importerów obowiązek osiągnięcia minimalnych poziomów selektywnej zbiórki: 77% (w latach 2025–2028) oraz 90% od roku 2029. Równolegle wprowadzono nakaz stosowania recyklatu w butelkach jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych: min. 25% od 2025 r. oraz min. 30% od 2030 r.

Opakowania objęte systemem i wysokość kaucji

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska jednolitym systemem kaucyjnym w Polsce objęto trzy frakcje opakowań ze specjalnym, nienaruszonym znakiem kaucji i czytelnym kodem kreskowym:

  • Butelki jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (PET) do 3 l (z zakrętkami i wieczkami) – 0,50 zł kaucji.
  • Puszki metalowe (aluminiowe i stalowe) do 1 l – 0,50 zł kaucji.
  • Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l – 1,00 zł kaucji.

Jakich produktów nie obejmuje system kaucyjny w Polsce?

Ustawodawca (m.in. nowelizacją z 21 listopada 2024 r.) wyłączył z systemu wybrane kategorie produktów:

  • Mleko, jogurty i pitne produkty mleczne – wyłączenie wprowadzono ze względów sanitarno-epidemiologicznych, aby uniknąć problemów z higieną w punktach zbiórki i automatach kaucyjnych.
  • Jednorazowe butelki szklane – szkło jednorazowego użytku (np. butelki po winie, mocnych alkoholach) nadal trafia do standardowych pojemników gminnych (zielonych kontenerów).
  • Opakowanie kartonowe do żywności płynnej – opakowania po sokach i napojach roślinnych pozostają poza systemem kaucji.

Zasady obiegu dla konsumentów i jednostek handlowych

Kaucja nie jest wliczana w cenę napoju na półce sklepowej. Pojawia się na paragonie jako osobna pozycja, niepodlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT. Do jej odzyskania przez konsumenta nie jest wymagany paragon fiskalny. Warunkiem koniecznym jest oddanie niezgniecionego opakowania z czytelnym kodem i symbolem kaucji.

Punktami zbiórki są:

  • wszystkie placówki handlowe o powierzchni powyżej 200 m², oferujące napoje objęte systemem (obowiązek odbioru opakowań i wypłaty kaucji);
  • placówki handlowe poniżej 200 m², które dobrowolnie podpisały umowę z operatorem (wyjątek: szklane butelki wielorazowe – jeśli sklep je sprzedaje, musi je również odbierać niezależnie od metrażu);
  • automaty kaucyjne (butelkomaty) oraz dedykowane punkty zbiórki.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

ReklamaFood Tech Expo 2026, Międzynarodowe Targi Technologii Spożywczych, 17-19 listopada, Ptak Warsaw Expo

Jak zmieni się system kaucyjny w Polsce od 2027?

Główna zmiana wchodząca w życie 1 stycznia 2027 r. dotyczy podmiotów wprowadzających napoje na rynek (producentów, importerów, właścicieli marek własnych). Zmiana wynika z załącznika do rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie stawek opłat produktowych.

Dotychczas (w 2025 i 2026 r.) część przedsiębiorstw – w tym dostawcy wody butelkowanej dla firm i instytucji – korzystała z okresów przejściowych. W konsekwencji pozostawała poza umowami z operatorami kaucyjnymi i płaciła relatywnie niskie opłaty sankcyjne. Od 2027 r. ten model ma stać się ekonomicznie nieopłacalny.

Mechanizm potrójnej sankcji: z 3 zł do 15 zł za kilogram

Przedsiębiorca, który sprzedaje napoje w puszkach lub butelkach PET i nie przystąpił do systemu kaucyjnego (nie zawarł umowy z operatorem), nie może zaliczyć zbiórki rynkowej na poczet wymaganego progu 77%.

W efekcie podlega karnej opłacie produktowej liczonej według potrójnej stawki:

  • W 2026 r.: Bazowa stawka opłaty produktowej wynosi 1 zł/kg. Podmiot poza systemem uiszcza stawkę potrójną: 3 zł za każdy brakujący kilogram. W przeliczeniu na pojedynczą butelkę PET (ok. 25 g) koszt wynosił zaledwie ok. 6 groszy.
  • Od 1 stycznia 2027 r.: Bazowa stawka opłaty produktowej ma wzrosnąć z 1 zł do 5 zł/kg. Zastosowanie potrójnej sankcji dla firm poza systemem oznacza opłatę w wysokości 15 zł za 1 kg opakowań.
💡 EKSPERT TŁUMACZY

Pięciokrotna podwyżka na przykładzie

Załóżmy, że średniej wielkości rozlewnia dostarcza rocznie 300 tys. puszek napojów gazowanych (łączna masa surowca wynosi 4 500 kg). Przy ustawowym progu selektywnej zbiórki na poziomie 77%, podmiot działający poza systemem musi rozliczyć brak 3 465 kg opakowań:

  • Sankcja w 2026 r.: 3 465 kg × 3 zł = 10 395 zł
  • Sankcja od 1 stycznia 2027 r.: 3 465 kg × 15 zł = 51 975 zł

Różnica ponad 41 tysięcy złotych na pojedynczej linii produktowej sprawia, że ignorowanie systemu przestaje być jakąkolwiek opcją biznesową. Istnieje ogromne prawdopodobieństwo, że od 2027 r. napoje w opakowaniach bez logo kaucji praktycznie znikną z hurtowni.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Czy napoje w hurcie zdrożeją?

Informacje o pięciokrotnym wzroście opłat produktowych od 2027 roku mogą wywołać obawy przed skokiem cen napojów oraz samej kaucji. Warto tutaj jednak oddzielić dwa mechanizmy finansowe, które w dyskusjach bywają mylone: kaucję i opłatę producencką.

Kaucja to kwota uregulowana w rozporządzeniu (50 gr lub 1 zł). Te pieniądze krążą w zamkniętym obiegu i z założenia nie stanowią kosztu. Wprowadzający przekazuje kaucję operatorowi, hurtownia pobiera ją od lokalu, a lokal – wyłącznie przy zamówieniach na wynos – pobiera ją od klienta. Kaucja nie podlega opodatkowaniu VAT i nie rośnie od 2027 r.

Z kolei opłata producencka to abonament uiszczany przez producentów na rzecz operatorów za organizację i utrzymanie zbiórki. Płaci ją wprowadzający za każdą butelkę czy puszkę w systemie.

Choć kaucja pozostaje neutralna, to właśnie wzrost opłat producenckich (lub kary w postaci opłaty produktowej) może wpłynąć na nieznaczny wzrost ceny netto samego napoju na fakturze od dostawcy.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Czy zmiany w systemie kaucyjnym od 2027 wpłyną na gastronomię?

Wzrost opłaty produktowej do 15 zł/kg nie nakłada na restauracje ani hotele żadnych nowych obowiązków podatkowych, nie zmienia stawek samej kaucji (nadal 50 gr za PET/puszkę i 1 zł za szkło wielorazowe) ani zasad wydawania paragonów.

Zmiana będzie widoczna głównie w fakturach od dostawców i w asortymencie hurtowni. Tak drastyczny wzrost stawek wyeliminuje z obrotu opakowania nieobjęte kaucją i zamknie drogę podmiotom, które dotychczas funkcjonowały poza oficjalnym obiegiem.

Dla restauratorów może to oznaczać pełne ometkowanie dostaw znakiem kaucji oraz drobne korekty cen bazowych netto – producenci mogą przenieść koszty obsługi operatorów (opłatę producencką) na cenniki hurtowe, podczas gdy sama stawka kaucji dla gości pozostanie bez zmian.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

System kaucyjny w gastronomii – przypominamy zasady i obowiązki

Choć nadchodzące zmiany przepisów nie wpłyną na codzienną pracę lokali gastronomicznych, wciąż warto trzymać rękę na pulsie. Codzienna praktyka pokazuje, że to właśnie drobne niuanse fiskalne i magazynowe najczęściej rodzą wątpliwości u personelu oraz menedżerów. Przypominamy trzy zasady, o których warto pamiętać przy bieżącej obsłudze gości, by uniknąć chaosu na zapleczu i nieporozumień przy kasie.

1. Konsumpcja na miejscu a sprzedaż na wynos

O tym, czy kaucja pojawia się na rachunku, decyduje wyłącznie tryb zamówienia. Gdy gość pije napój przy stoliku, kaucja nie może zostać doliczona do paragonu, niezależnie od tego, czy napój podano w szkle, czy w otwartej puszce. W takiej sytuacji puste opakowanie zostaje na zapleczu, a restaurator odzyskuje kaucję od operatora systemu.

Obowiązek jej pobrania powstaje dopiero wtedy, gdy zamknięta puszka lub butelka opuszcza lokal w ramach zamówienia na wynos lub w dowozie. Kaucja musi wówczas pojawić się na paragonie fiskalnym jako odrębna pozycja, która nie wchodzi do podstawy opodatkowania VAT.

2. Metraż sali a obowiązek zbiórki

Restauracje nie stają się automatycznie ogólnodostępnymi punktami skupu butelek od każdego przechodnia. Lokale o powierzchni sali obsługi do 200 m² pobierają kaucję przy sprzedaży na wynos, ale nie mają obowiązku przyjmowania pustych puszek ani butelek PET od gości. Ważnym wyjątkiem pozostają szklane butelki wielorazowe – jeśli lokal sprzedaje w nich napoje na wynos, musi odebrać puste szkło tego samego typu bez względu na metraż lokalu.

Pełny obowiązek zbiórki wszystkich frakcji dotyczy wyłącznie obiektów o powierzchni sprzedaży przekraczającej 200 m². Warto pamiętać, że do tego limitu wlicza się tylko przestrzeń dostępną bezpośrednio dla gości, z pominięciem zaplecza kuchennego, magazynów oraz zmywalni.

3. Logistyka na zapleczu i kontrole WIOŚ

Dyscyplina w zarządzaniu opakowaniami chroni zamrożone środki obrotowe i zabezpiecza lokal przed ryzykiem prawnym. Zgnieciona puszka lub zdeformowana butelka traci prawo do zwrotu – automaty i skanery operatora muszą umieć odczytać kod kreskowy oraz znak kaucji.

Z tego względu personel musi odkładać nienaruszone butelki i puszki do dedykowanych pojemników w suchym, wydzielonym punkcie magazynu, dbając o zachowanie standardów higienicznych HACCP.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

System kaucyjny w Polsce – co pokazał pierwszy rok działania?

System kaucyjny w Polsce funkcjonuje już ponad rok. Polscy konsumenci szybko przyzwyczaili się do zwracania butelek i puszek bez paragonu, a obecność butelkomatów w krajobrazie miast stała się normą.

Choć po stronie przedsiębiorców początki wiązały się z nerwowym dostosowywaniem systemów POS i wygospodarowywaniem przestrzeni magazynowej na zapleczach, wdrożone procedury weszły na stałe do codziennej rutyny personelu.

Zbliżający się rok 2027 i podwyżka opłat produktowych nie oznaczają kolejnej rewolucji. To kolejny etap domknięcia obiegu i objęcia przepisami tych, którzy dotąd korzystali z okresów przejściowych.

CZYTAJ RÓWNIEŻ:

Materiał chroniony prawem autorskim. Zasady przedruku określa regulamin.